Gashouder

De gashouder van Dedemsvaart

Tegen het einde van de vorige eeuw nam een klein aantal Dedemsvaarters zich voor om de oude gashouder in ere te houden. In september 2010 zien ze, dat er van hun project veel méér terecht is gekomen. De gashouder kreeg een enorme facelift, veroverde een volstrekt eigen plek in de entree van dit eeuwenoude dorp, en torent inmiddels fier uit boven de beroemde kalkovens.

Opknapbeurt
Maar dat niet alleen. Het aloude bouwwerk kreeg ook aan de binnenkant een fikse opknapbeurt. De ruimte waar vroeger volop gas was, heeft voortaan volop gasten. In een theaterzaal, die je nergens anders vindt in Nederland: Gashouder Podium is een plek, waar je als artiest bijna letterlijk tussen de mensen staat, en als publiek nog nooit zo dicht bij de artiest.

Dit dorp zet er vaart achter. Altijd.
Oftewel: Wij gaot gas ge’em. Altied!!

Iedere plaats van enige betekenis had er eentje: een gashouder. In totaal hebben in Nederland zo’n 200 van die reuzen gestaan. Ze zijn er niet meer. Ze waren geen van alle bestand tegen het geweld van de slopershamer. Behalve eentje dan.  In het Overijsselse Dedemsvaart staat de aloude gashouder nog fier overeind.

Stalen gevaarte

Kookt Op Gas, luidt de nostalgische oproep op het stalen gevaarte. De woorden kwamen tevoorschijn als de houder gevuld werd. De kolos van Dedemsvaart is een speciale: het is een zogeheten natte, telescopische gashouder. Hij werd in 1932 gebouwd door de NV Scheepswerf en Gashouderbouw Jonker & Stans uit Hendrik Ido Ambacht.

Gashouders waren reservoirs waarin men gas opsloeg, dat later naar particulieren en bedrijven ging. Vaak ging het om cokesgas, dat een redelijke calorische waarde bezat en waar vooral mee gekookt werd: centrale verwarming had in die tijd niemand ooit van gehoord. De Dedemsvaartse gashouder leverde steenkoolgas aan de gemeente Avereest.

Over op aardgas

Nadat Nederland massaal was overgestapt op aardgas – een veel schonere energiebron – raakten de grote gashouders in onbruik. De meeste gingen genadeloos tegen de vlakte. Het Dedemsvaartse exemplaar kreeg in 1987 z’n eervolle ’ontslag’, maar mocht nog even blijven staan. De Historische Vereniging Avereest wist de dreigende sloop van dit stuk erfgoed uiteindelijk te voorkomen. Inmiddels is de gashouder een rijksmonument en heeft hij na een grondige restauratie een nieuwe bestemming gekregen.